ਆਕਲੈਂਡ (NZ Punjabi News): ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੂਬੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਫਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1500 ਤੋਂ 2000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਬਾਗਬਾਨੀ ਤਕਨੀਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ Farmers Weekly ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੀਵੀ ਉਤਪਾਦਕ ਨਗੁਪੇਤਸੋ ਕਾਪਫੋ (Ngupetso Kapfo) ਲਈ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 7000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕੀਵੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਇਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਗਭਗ 6000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਕਾਪਫੋ ਮੁਤਾਬਕ ਕੀਵੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਝੜ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲ ਲੱਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੌਸਮ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਪਫੋ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਲਗਭਗ 3 ਟਨ ਕੀਵੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਗਭਗ 30 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
ਇਸ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰ ਪਿੱਛੇ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਮੌਸਮ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਸਾਨ ਕੀਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੇਠ ਆਉਂਦੀ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 60 ਲੱਖ ਟਰੇਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀਵੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੇਵਰਡ (Hayward) ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੀਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਕਦੀ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਉੱਥੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਖੇਤੀ
ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕਈ ਬਾਗ ਇੰਨੀ ਢਲਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਕਾਪਫੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਾਤਰ ਵਰਗਾ ਸੰਦ ਫੜ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਕੀਵੀ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਘਾਹ ਅਤੇ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਬਿਨਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ
ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੀਵੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਵੀ ਫਲ ਦਾ ਭਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੀਵੀ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 90 ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਵੀ ਲਗਭਗ 200 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ, ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ 4 ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਿਕਦੀ ਹੈ।
ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਾਰਨ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਉਮੀਦ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਕਾਪਫੋ ਦੇ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਕੀਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ Centre of Excellence ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਕਾਪਫੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੀਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਛੜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਔਸਤ ਆਮਦਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 18 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣਾ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਮੁਹਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਵੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।